<B style="mso-bidi-font-weight: normal">D逴YA<?:NAMESPACE PREFIX = O /><O:P> </O:P>[/B]
<B style="mso-bidi-font-weight: normal">31.05.2005, SALI<O:P> </O:P>[/B]
<TABLE =Ms&#111;normalTable style="WIDTH: 100%; mso-cellspacing: 2.2pt; mso-padding-alt: 0cm 0cm 0cm 0cm" cellSpacing=3 cellPadding=0 width="100%">
<T>
<TR style="mso-yfti-irow: 0; mso-yfti-firstrow: yes">
<TD style="PADDING-RIGHT: 2.25pt; PADDING-LEFT: 2.25pt; PADDING-BOTTOM: 7.5pt; PADDING-TOP: 7.5pt">
Kaytd ekonomi ve Maliye Bakanl蹥<O:P> </O:P></TD></TR>
<TR style="mso-yfti-irow: 1; mso-yfti-lastrow: yes">
<TD style="PADDING-RIGHT: 2.25pt; PADDING-LEFT: 2.25pt; PADDING-BOTTOM: 0.75pt; PADDING-TOP: 0.75pt" colSpan=2>
<B style="mso-bidi-font-weight: normal">
Hseyin Perviz Pur / Yeminli Mali Mavir <O:P></O:P>[/B]


IMF ve Avrupa Birli簨, onurlu ulusumuzun aya蹥na taklan prangadr. Bu prangadan kurtulmann en byk yk Maliye Bakanl蹥'nn srtna binmitir. <O:P></O:P>


Maliye Bakanl蹥 diyoruz, 踙nk Hazine Mstearl蹥'nn bu bakanlk bnyesinden ayrlarak ba蹥mszlatrlmas en byk hata idi. Devletin gelirini toplayan birim harcama ve bor蔮anmada yetkisini kullanamyor. Zaten bor蔮anmann balangcnda yaplan bu ayrlma tamamen Maliye'nin bor蔮anmaya engel olmasn 霵lemek i蓾ndi. 1980 yl sonras iktidarlar bu b闤nmeyi yaptktan sonra d bor蔮anma hzla artmtr. Bu sefer iktidardan Maliye Bakanl蹥'na bor taksitleri ve faizleri i蓾n gelir art basks balad. 1950 ylnda kurulan o g顤kemli vergi sistemi b騽lece sistemsizli簟 ve Maliye Bakanl蹥 bask altnda ezilmeye balad. ⑽nk bt蔒ye gelir amacyla konulan tm vergilerin adaletsizli簨 gelir da蹥lmnda byk bir dengesizlik yaratt. Bu arada gelir toplamak amacyla 踦karlan vergi aflar drst mkellefleri "kaytd ekonomi"de enflasyondan ka蓷n mkelleflerle buluturdu ve mkellef says hzla derek kaytsz bir ekonomi olutu. ABD'li iktisat踦 Arthur Laffer, "Devletin vergi oranlarn artrmasnn iletmeleri ters etkileyerek motivasyonlarnn kaybolaca蹥n g顤en sermayedarn, iletmenin faaliyetini yavalataca蹥n veya karaborsaya y霵elece簨ni" ileri srmtr. Bu durum lkemizde aynen olutu ve btn g驆ler su蔮u Maliye Bakanl蹥 imi gibi oraya dikildi. Vastal vergiler -驆ellikle katma de簟r ve sonra 焆V ile cretlilerden alnan gelir vergisi bt蔒nin ancak yarsn karlayabiliyordu. Bu ulusta byk bir rahatszlk yaratrken, di簟r taraftan IMF'nin "vergi gelirlerini artrr" "vergi idaresinde yapsal reformlar yap" basks dayanlmaz bir durum yaratmtr. <O:P></O:P>


Kaytd sekt顤 disipline etmek, onlar yatrm ve retici reel ekonomiye kazandrmak amacyla "servetini nereden buldun" ile ilgili tm vergi kanunu maddeleri kaldrld. Aksine bu iyi niyetli yaklam kaytdn daha da arttrmtr. Vastal (dolayl) vergiler yzde 70 gibi anormal bir orana 踦kmtr. Bunlar yaplrken Maliye Bakanl蹥 her yaplan ilemin vergi sisteminde ne gibi sistemsizlik yarataca蹥n 蔞k iyi biliyordu. <O:P></O:P>


Bunun i蓾n "iyi niyet mektuplarnda" taahht edilenlerin aksine kendi bildi簨ni yapyordu. Yaplanma dnda byk bir eksi簨ni 1990 ylndan itibaren balatt蹥 "effaflk" ve "bilgi ilem teknolojisine d霵m" projesini tamamlyordu her zamanki sessizli簨 ile. 愲tidarlar de簨ti, bakanlar de簨ti ama Maliye taban brokrasi hedefini de簨tirmedi ve VEDOP 1 ile VEDOP 2'yi hazrlayarak uygulamaya ge蓾rdi. <O:P></O:P>


A踦k tanm ile "vergi dairesi tam otomasyon projesi" 22 il merkezinde 155 vergi dairesinde uygulanmaktadr. 琀ne簨n 酨tanbul'da 58, Ankara'da 22, 搐mir'de 12, Adana'da 4, Bursa'da 5 vergi dairesi ile tm Trkiye'nin mkellef says yksek 22 ili birbirlerine entegre olmulardr. Bu sistemde bugn 酨tanbul'da lks otolardan ka tane var ve kimler tarafndan kullanlmakta, bu vatandalarn 鐰edi簨 vergi tutar ile oturdu繠 evin yapsal durumu, yurt dna yaplan d饘iz transferleri, pos makinas kullanarak yapt蹥 harcamalar izlenebilmektedir. <O:P></O:P>


Bugn Gelirler Genel Mdrl蹞'nn 1999 ylnda 2004 yllarna kadar 顤gt emas, kadro durumu, uygulama ve bilgi ilem faaliyetleri vergi kanunlar ve a踦klamalar denetim, e簨tim, bt蔒 ile ilgili ve di簟r bilgileri internet sitesinden 瓘renebilme kolayl蹥 vardr. <O:P></O:P>


Keza 酨tanbul Defterdarl蹥'nn internet sitesinden 酨tanbul ile ilgili vergisel bilgilerin yansra tm mevzuat ve sorunlar 瓘renebilirsiniz. Devlet ve de 驆ellikle Maliye brokrasisinde ulusa yararl olaca蹥na inanlan proje ve uygulamalar bakanlar de簨se de devam eder. 琀ne簨n; bugn Bakanlkta Mstear Yardmcs olan eski 酨tanbul Defterdar'nn tm mkellef odalarnn bakanlar ile balatt蹥 karlkl sorunlar g顤me vergi gelirlerini artrmaya y霵elik aylk toplantlar yeni defterdar tarafndan devam ettirilmekte ve mkelleflere bask yaplmadan bt蔒 gelirlerine byk katk sa簰anmaktadr. Bunun somut g顤nm tahakkuk ve tahsilat tablolarnda yer almtr. <O:P></O:P>


Maliye Bakanl蹥'nda "kol kesilir yen i蓾nde kalr" gelene簨 kalkt, effaflk d霵emi balad. "Kaytd ekonomi"yi bir kanser hcresi gibi g顤en Bakanlk olaya bilin蔮i bir doktor gibi tedbirli ve planl yaklamla tedavi y霵temini uygulamakta oldu繠 g顤lmektedir. Acele etmeden, piyasada panik ve bunalm yaratmadan ekonomik koullarn gere簨 kaytdna itilen mkellefe avantajlar vererek dost蓷 yaklam y霵temini se蓨i簨 anlalmaktadr. 酨tanbul'da vergi dairelerinde ortalama yz elli memur otuz bin mkellefle bo繠maktadr. Mkellef dosyalar bir ara memurlarn 蓷lma masalarnn yannda ve altlarna konuluyordu. 2005 ylndan itibaren elektronik beyanname verilmekte, tahakkuk fileri ayn ekilde bilgi ilem tekni簨 ile alnmaktadr. Vergi dairelerinde kuyruklar ve ariv sorunu halledilmitir. Dolaysyla artk mkellef saysnn artmas, beyannameleri koyacak yer bulunamamas sorunu kalmamtr. Bu bilgiyi bir kenara koyarak devam edersek bir byk de簨iklikte vergi inceleme sistemine getirildi. Ben buna "incelemede 蓷簠alama" diyebilece簨m. ⑽nk 2000 ylnda 酨tanbul Yeminli Mali Mavirler Odas'nda yaymlanan kitap踦kta (finansal tablolar analizleri) performans verilerinden yararlanlarak denetim yaplmasn savunmutuk. Akln yolu birdir, bu 蓷lmann Maliye Bakanl蹥'nn inceleme kurullarnda da yapld蹥n sonradan 瓘rendik. 愯celenmesi gereken mkellef, mkellefin g飉terdi簨 performans verileri vergi dairesinde bilgi ilemde tespit edilerek incelemeye sevk edilecek. 愯celeme eleman byk bir sre kazanm elde ederek, bilgisini sadece incelemede kullanaca蹥ndan, incelenecek mkellef saysnda art sa簰anacaktr. <O:P></O:P>


2004 yl bilan蔞 esasnda defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mkelleflerine VUK 329.nolu tebli簨 ile 2005 ylnda verilen beyannamelerinde Yllk Faaliyet Bildirim Formu (A formu) dzenlenmesi kaldrlarak "Mali Bilgiler" tablosu getirildi. Bu mali bilgilerde istenilen veriler finansal tablo mali analiz sonu蔮arna kolayca ulaaca蹥n g飉termektedir. <O:P></O:P>


Son bir de簨iklik de vergi nispetlerinde indirim 蓷lmalar ile vergi kanunlarnn yeniden sadeletirilerek yazmnn balatlm olmasdr. <O:P></O:P>


Bundan sonrasnn ne olabilece簨ni ancak Maliye Bakanl蹥 bilebilir. G顤len o ki; mkelleflere vergi avantajlar sa簰anarak onlar yeniden ekonomiye 蔒kme baarsn g飉terecekleri anlalmaktadr. <O:P></O:P>


Vergilendirmede en 霵emli 鐷e; ykmadan yok etmeden mkellefi 霵emseyerek ve de e簨terek vergi almaktr. Bu 瓘e; 1950 yl reformunun temeli ve gnmze devridilen "vergilendirme vasiyeti"dir. 釽idimiz o yllara huzur i蓾nde geri d霵mektir. <O:P></O:P>


Nihayet bunun baarlmasna az bir sre kald蹥n g顤ebiliyoruz! <O:P></O:P>


Yazmz bitirirken IMF'ye 霵emli bir mesajmz olmayacak, 踙nk imzalanan "iyi niyet mektuplar"nda taahht edilen projeleri gnn ekonomik, politik ve sosyal koullarna g顤e rahatlkla de簨tirebiliyoruz. Onlarda retimdeki kapasite kullanmnn yzde 80'lere 踦kt蹥n, Merkez Bankas d饘iz rezervlerinin 40 milyar dolara geldi簨ni g顤nce artk Trkiye'ye "yoksul Trkiye" de簨l "ya簰 mteri" g驆 ile baktklarndan seslerini 踦karmamaktadrlar. <O:P></O:P>


Ancak Avrupa Birli簨'nin akllarnda ve kitaplarnda yer alm Trkiye'deki bat hayran 19. yzyl devirme brokratlarn artk kalmad蹥n, Trkiye'nin Atatrk'ten gnmze Trkler tarafndan idare edildi簨ni g顤ebilirlerse, kamu ve 驆el sekt顤de yer alan gen蔮erin yzlerine ve g驆lerine dikkatle baktklarnda gnn birinde bu beyinlere muhta olacaklarn anlayacaklardr. <O:P></O:P></TD></TR></T></TABLE>